Maria Lauws, de eerste balgentreder van het Zwolse Schnitgerorgel, geëerd met plaquette in de balgenkamer

Eeuwenlang was ze vrijwel vergeten: Maria Lauws (ca. 1692–1747), de eerste balgentreder van het Schnitgerorgel. Met een plaquette in de balgenkamer van het orgel krijgt zij nu alsnog een plek in de geschiedenis van Zwolle.

Maria Lauws werkte 25 jaar als balgentreder in de Grote Kerk Zwolle van 1722 tot haar dood in 1747. De moeder van vijf kinderen verzorgde de windtoevoer voor het orgelspel door de pedalen van de balgen gelijkmatig in te trappen. Het zware werk vond plaats buiten het zicht van het publiek, maar was onmisbaar voor de muziek die door de kerk klonk.

Opmerkelijk genoeg lieten haar mannelijke opvolgers hun namen achter in de balgenkamer, terwijl de naam van Lauws daar ontbrak. De Zwolse werkgroep Vrouwen uit de Schaduw (Angeline Miedema, Lucia de Vries en Saskia Zwiers) hebben dat nu recht gezet. In samenwerking met Stichting Schnitgerorgel Zwolle en dankzij bijdragen van 1000 vrouwen 1000 dromen, Lionsclub Zwolle, Soroptimistclub Zwolle, Zwols Vrouwenplatform en individuele donateurs kon een plaquette worden gemaakt, die nu in de balgenkamer van de Grote Kerk, tegenwoordig Academiehuis Grote Kerk, is geplaatst.

De plaquette werd onlangs symbolisch overhandigd aan Maria Lauws (gespeeld door Saskia Zwiers) tijdens de opening van de expositie Vrouwen in Veelvoud op zaterdag 7 maart 2026. Geeke Snijders, directeur van de Overijsselacademie, verrichtte de overhandiging. “Driehonderd jaar geleden trapte een Zwolse vrouw het beroemde Schnitgerorgel van lucht. Vandaag krijgt zij eindelijk haar plek in de geschiedenis,” aldus Snijders. “Het laat zien dat niet alleen de grote namen ons verleden vormen, maar ook de mensen die op de achtergrond werkten en zonder wie het verhaal nooit compleet is.”

Tijdens de opening konden bezoekers via een liveverbinding meekijken in de balgenkamer, waar te zien was hoe het orgel met de voetbalgen van lucht wordt voorzien, precies zoals in de tijd van Maria Lauws. Dat gaf een bijzonder historisch inkijkje, want door de lopende restauratie van het orgel is de moderne windmachine tijdelijk buiten gebruik.

Het verhaal van Maria Lauws krijgt ook op andere manieren aandacht. Zij maakt inmiddels deel uit van de Zwolse Vrouwenwandeling en zal worden opgenomen in rondleidingen en toekomstige presentaties in Academiehuis Grote Kerk.